Hablador, ra
s. y adj. Masalitâ; mabungangà.
s. y adj. Masalitâ; mabungangà.
f. Salísalitâ; sabísabíng nakakayamót ó nakalalait sa ibá.
a. Mangusap; magsalitâ; magbadyâ.
Makiusap; mamagitan sa ibá.
Kumausap; ó makipagusap.
Sabihin; salitâín.
Magtalumpatì.
Pagusapan; pagsalitâan ang anománg bagay.
f. Bulungbulungan; salísalitâ; sabísabí.
com. Ang mahusay at mainam magsalitâ.
adj. Magagawâ; ó madalîng gawín.
s. y adj. Ang gumawâ; ó may gawâ.
Ang namamahalà, ó nangángasiwà ng isáng pagaarì.
m. Rel. Ang Dios.
s. y adj. Malupà; ó mapagaaring lupâ.
a. Bigyán ó pagkalooban ng pagaaring lupà ang sinomán.
r. Bumilí ng lupà sa isáng lugál upáng panirahán.
adj. Ang masikap sa ikabubuti ng kanyáng bahay at pagaarì.
m. Ang taong nagukol ng maraming pagaaral sa pangangasiwà sa kayamanang bayan.
adj. Masikap; maalagà sa pamamahay.
Masipag.
Matipíd.
f. Muntíng pagaarì; ó ariarìan.
a. Gumawâ; gawín.
Yumarì; yariin.
fig. Umisip; kumathâ.
Maglamán; maglulan.
Maká; ó makapagbigáy; gaya ng hacer sombra, makalilim ó makapagbigáy lilim.
n. Maakmâ; mábagay.
r. Lumakí; tumubò; lumagô; lumusóg ang anomán.
impers. Makaramdám; ó mangyari ang anománg náuukol sa mabuti ó masamâng panahón; gaya ng hace calor, mainit; hace frio, malamig.
May; ó mag; gaya ng hace cinco dias, may limáng araw; hará dos años, magdadalawáng taón.
f. Kandilàng malakí na apat ang mitsá.
Palakól.
a. Tapyasín ng palakól ang kahoy.
n. Magpalakol; ó palakulín.
prep. Dako; dapit; sa dako; sa may.
donde. m. adv. Saáng dako; ó dako saán.
f. Lupàng sinásakà.
Arì; ó pagaari ng sinomán.
pl. Gawàing bahay.
pública. Kayamanan, ó pananalapî ng bayan.
f. Mandalâ; ó salansán ng maraming bigkís na anomán.
a. Salansanín ang bigkísbigkís na anománg bagay.
fig. Ibuntón; tipunin; pisanin; itumpók.
a. Amùin; amukîín.
Hibùin; himanmanín.
m. Amò; amuki.
Hibò; himanhiman.
m. Hiningá ng hayop.
Singáw ng anománg bagay.
Poét. Ang simoy ng hanging banayad at kawiliwili.
a. Mátagpùan; masumpungán; mákita; mapulot.
Masdán; matyagán.
Siyasatin; usisàin.
Lumaláng; lumikhâ.
Matagpùan ang isáng bayan ó lupàín.
Mákilala; malirip.
r. Mákaharáp.
Dumoón.
m. Pagkátagpô; pagkápulot; pagkátuklás; pagkákita.
Ang bagay na napulot ó natagpùan.
f. Duyan; hamaka.
m. Mámasán ng duyan; maghahamaka.
f. Gutom.
Kasalatán ng pamumunḡa ng anománg punò ó halaman.
fig. Nasàng maalab sa anománg bagay.
a. Gutumin ang sinomán.
n. Magutom.
adj. Gutóm; may gutom; ó nagugutom.
fig. Ang may nasàng maalab.
adj. Alisagà; pagayóngayón. Lalòng ginágamit sa substantivo.
n. Magalisagà; magpagayóngayón.
f. Kaalisagàan; pagpapagayóngayón.
adj. Gulágulanít.
m. Gulanít; ulapót; lawíng.
adj. Gulágulanít; punítpunít; sirâsirâ.
f. Arina; ó gabók ng linigís na trigo.
m. Ang arinang tinunaw sa tubig.
adj. Ang náuukol sa arina.
m. Magaariná.
Ang tagùan; ó tinggalan ng arina.
adj. May arina; ó maarina.
m. Bitháy.
a. Busugín; sandatín; buyâín.
fig. Masiyahán; ó masunód ang nasà sa anomán.
r. Mabusóg; masandát; mabuyâ.
fig. Masuyà; mayamót; mamuhî.
m. Kasandatán sa pagkain at paginóm.
adj. Busóg; buyâ; sawâ.
Sapát; labis; saganà.
f. Kabusugan; kabuyâan.
Kasaganàan; kasawâan.
fig. Pagkakamít na lubós ng anománg nasà.
Muhî; yamót.
prep. Hanggán. Ejemplos: Hasta mañana, hanggáng bukas; hasta Iloilo, hanggáng Iloilo.
conj. cop. Patí; sampû.
m. Suyà; sunók; sulukasok.
fig. Muhî; yamót.
m. Bigkís ng anomán.
Mukhâ.
fig. Karayagán; ó mukhâ ng damít.
de la tierra. Ang ibabaw ng lupà.
f. Gawâng marilág, tangì at dakilà.
m. Ang taong dahil sa kanyáng anyô at mukhâng kakaibá ay siyáng áliwan ó katatawanán ng marami.